Viết về sự lớn lên
Khi còn nhỏ hẳn không ít người cảm thấy mình mãi không thể gia nhập vào thế giới của người lớn? Giết con chim nhại và Bắt trẻ đồng xanh là hai cuốn sách nên đọc nếu muốn nhớ về những bức xúc khi từ thế giới cổ tích bước sang một nơi mà cái xấu và cái tốt khó có thể phân định rõ ràng.
Dẫu rằng chủ đề chính của Giết con chim nhại và Bắt trẻ đồng xanh không hoàn toàn giống nhau, một cuốn thì viết về quá trình những đứa trẻ bắt đầu học cách chấp nhận sự tồn tại của những cái xấu (Giết con chim nhại), một cuốn thì viết về tâm tư của một cậu thiếu niên từ chối phải lớn lên (Bắt trẻ đồng xanh) nhưng rõ ràng vấn đề lớn mà các nhân vật chính của cả hai cuốn sách đều phải đối mặt là bức tường lở loét của xã hội.
Đọc Giết con chim nhại, ta thấy hầu hết những mâu thuẫn xã hội của nước Mỹ những năm đầu thể kỷ 20 đều được tác giả Harper Lee phản ánh qua góc nhìn của Jean Louise Finch, hay còn được gọi là Scout, một cô bé mới chỉ đang học tiểu học. Cộng đồng mà trong đó Scout lớn lên là một cộng đồng phức tạp đầy thành kiến như phân biệt chủng tộc, phân biệt giai cấp, trọng nam khinh nữ… chúng kéo theo vô vàn những tệ nạn và bất công xã hội. Với những đứa trẻ đang ở tuổi định hình tính cách, phải sớm đối mặt với cái xấu quả không phải một điều dễ dàng. Anh trai Jem của Scout đã rơi vào khủng hoảng sau phiên xử kết án Tom Robinson một cách trắng trợn chỉ vì anh ta là người da đen. Nhưng không bị vỡ mộng như anh mình, Scout vẫn giữ được niềm tin vào công bằng và phẩm giá con người trước tất cả những điều sai trái. Qua những biến cố nhỏ xảy ra với hàng xóm, bạn bè ở trường và cả thị trấn, Scout dần lớn khôn và nhận ra mỗi người ai cũng có mặt tốt và xấu. Thói đạo đức giả của xã hội không khiến Scout có nhận xét sai lạc về con người, thậm chí còn giúp em trân trọng những người xung quanh hơn vì em đã nhìn ra được những điều tốt đẹp ở họ, kể cả bà Dubose khó tính hay lớn tiếng miệt thị người khác, kể cả bà bác Alexandra nghiêm khắc suốt ngày gò ép các cháu mình. Biết nhìn từ góc nhìn của người khác là một dấu hiệu đầu tiên của sự trưởng thành ở Scout, là thành quả từ sự dạy bảo của bố Atticus và sự chăm sóc tận tình của bà vú da đen Calpurina. Cách mà Scout đối mặt với những thành kiến và mặt trái của xã hội chính là cách mà em lớn lên, chấp nhận chúng tồn tại và đương đầu với chúng.
Trái với Scout, Holden Caulfield, nhân vật chính của Bắt trẻ đồng xanh lại mang một thái độ thù địch với những điều mà cậu cho là “bộ tịch” (đểu giả, không chân thực) của xã hội. Holden lớn lên trong một xã hội Mỹ hiện đại hơn, giàu có hơn nhưng không có nghĩa là ít giả dối hơn xã hội của Scout. Hành trình bỏ học đi bụi của Holden bắt đầu từ khi cậu bị đuổi khỏi trường dự bị bị đại học Pencey – ngôi trường thứ tư đã không chịu nổi thói bê tha của cậu. Cậu sống xa rời thực tế và không chịu tuân thủ những quy định của nhà trường. Holden có một tư duy phê phán sắc bén nhưng lại chỉ biết dùng nó vào việc miệt thị những cái xấu của người khác, những cái cậu cho là “bộ tịch” như việc anh trai cậu “đánh đĩ ngòi bút ở Hollywood”, việc cô bạn gái Sally mê kịch nghệ…Với Holden, từ phim ảnh cho đến kịch nghệ, từ bài diễn thuyết của thầy hiệu trưởng đến đám con gái, từ đám tri thức cho đến cách người ta tôn thờ chúa Jesu… tất cả đều không chân thực. Cậu đơn thuần tin rằng người lớn là những kẻ nông cạn và giả tạo, rằng những đứa trẻ trong sáng chưa bị vấy bẩn như em gái Phoebe của cậu cần phải được bảo vệ. Tựa truyện có tên là “Bắt trẻ đồng xanh” chính là biểu tượng cho sự ngây thơ trong suy nghĩ của Holden. Cậu luôn tưởng tượng tới một cánh đồng lúa mạch xanh rì với đầy những đứa trẻ đang chơi đùa và cậu là người bảo vệ các em khỏi những điều xấu xa của người lớn. Sự thiếu trưởng thành của Holden phản ánh rõ nhất ở cách cậu nhìn thế giới chỉ từ một phía. Chính bản thân cậu cũng chỉ là một đứa trẻ bất mãn với xã hội nhưng thay vì dũng cảm đối mặt với thực tế, Holden lại chui vào cái ốc đảo vô hình của mình và chạy trốn nghĩa vụ của việc phải lớn lên. Cuối truyện, sự xúc động khi thấy đứa em gái Phoebe cười đùa trên vòng quay đu ngựa đã giúp Holden giải tỏa phần nào tâm trạng dồn nén đầy bức xúc của cậu. Cái hay của Bắt trẻ đồng xanh là tác giả Salinger không miêu tả tỉ mỉ những cảm xúc của nhân vật hay các sự việc diễn ra chi tiết ra sao, tất cả hầu như chỉ là những suy nghĩ miên man đan xen những tình tiết lặt nhặt, thế nhưng người đọc lại có thể cảm nhận được những sắc thái cảm xúc của Holden rất rõ ràng và chân thực.
Cũng như Giết con chim nhại, Bắt trẻ đồng xanh được kể từ góc nhìn thứ nhất. Người xem phải tiếp cận thế giới trong truyện thông qua dòng suy nghĩ của nhân vật chính. Tuy nhiên không như Harper Lee, ngôn từ mà J. D. Salinger áp dụng trong tác phẩm của mình là một thứ văn nói bồi và khá “đường phố”. Nếu như Harper Lee tài tình ở việc mô tả sự đặc trưng của từng nhân vật một cách rất khách quan qua giọng kể của cô bé Scout thì Salinger lại độc đáo ở chỗ khiến người đọc phải nhọc nhằn trong việc đánh giá các nhân vật qua cách nhìn méo mó của cậu thiếu niên lập dị và vô kỷ luật Holden. Độc giả mọi lứa tuổi có thể thấy Giết con chim nhại là một tác phẩm khá dễ tiếp cận trong khi những ai đã quen với những câu văn đẹp và “sạch sẽ” thông thường rất khó để có thể thích ngay được cách viết trong Bắt trẻ đồng xanh.
Tuy vẫn bị kiểm duyệt nhiều nhất nhưng Bắt trẻ đồng xanh lại là tác phẩm được giảng dạy nhiều thứ hai trong các trường học công ở Mỹ sau cuốn Giết con chim nhại. Tuy nhiên dù so sánh thế nào đi nữa cũng là một sự khập khiễng. Điều đáng để độc giả tìm đến với cả hai cuốn sách là vì chúng đều viết về sự lớn lên, về thời kì mà những đứa trẻ bắt đầu phải tự chọn cách trưởng thành của riêng mình: hoặc đối mặt với những điều khắc nghiệt và hiển nhiên của cuộc sống như Scout trong Giết con chim nhại hay là chối bỏ chúng trong bất mãn như Holden của Bắt trẻ đồng xanh.
(Nguồn: Terkichan blog)
Bắt trẻ đồng xanh – Cuốn sách làm thay đổi cuộc đời [Thang# blog]
Dù sao thì Trung Thu cũng sắp đến. Nếu bạn còn loay hoay chưa nghĩ ra món quà gì cho người thân yêu của mình, hãy thử tìm quyển sách này mà xem !
BẮT TRẺ ĐỒNG XANH
Nếu có ai đó hỏi, liệu một quyển sách có khả năng làm thay đổi đời người không, tôi sẽ trả lời rằng: có thể lắm chứ. Một quyển sách đến vào đúng thời điểm có thể làm cho cuộc sống của ta rẽ sang hướng khác.
Đấy không phải là điều bạn được tuyên truyền hay dạy bảo, mà chính bạn sẽ rút ra được kết luận này, khi bắt gặp quyển sách của đời mình.
Tôi nhớ một buổi chiều ở Era, quán café sách quen thuộc tôi hay ghé lại mỗi khi rảnh rỗi. Khi đang chăm chú chọn sách trên chiếc giá sách nhỏ hai ngăn sát tường, có một người khách nữa trong quán cũng đến kệ sách. Đó là một người lạ, nhưng chúng tôi vẫn gật đầu chào nhau, có lẽ vì những ai cùng chung sở thích sẽ cảm thấy dễ gần hơn.
Và trong lúc cả hai đang chọn sách, anh quay sang tôi bắt chuyện, chủ yếu vẫn là hỏi về những thể loại sách tôi thích đọc. Rồi người lạ hỏi tôi, em đọc Bắt Trẻ Đồng Xanh chưa. Nhận được một cái lắc đầu thay câu trả lời, anh rút trong giá sách ra một quyển rất cũ, đưa cho tôi kèm lời giới thiệu “em đọc thử đi, sẽ không thấy tiếc thời gian đâu”.
Tôi nhớ mình đã ngồi lại đọc cho đến hết quyển sách được giới thiệu ấy. Cho đến bây giờ, tôi vẫn không tiếc khoảng thời gian đã bỏ ra cho bất kỳ quyển sách nào, không hẳn chỉ vì tôi thích đọc, mà có lẽ vì một quyển sách dù rất tệ cũng sẽ mang lại cho bạn vài điều gì đó đáng nói. Và nếu một lúc nào đó bạn được đắm chìm trong những trang viết tuyệt vời, thì đó hẳn là những khoảnh khắc đáng quý.
Nhưng sẽ hay hơn nhiều, nếu khi buông quyển sách xuống, và thoát ra khỏi thế giới của nó mà ảnh hưởng của những gì bạn đọc được vẫn còn đó, đi theo bạn, trở thành một phần của bạn. Bắt Trẻ Đồng Xanh, đối với tôi – là một quyển sách như thế. Continue reading this entry »
