Chiếu lên ngôi của Quang Trung Nguyễn Huệ
Trộm nghĩ: năm đời đế đổi họ mà chịu mệnh, ba đời vương gặp thời mà mở vận, đạo có thay đổi, thời cũng biến thông, đấng thánh nhân vâng theo đạo trời để làm chủ tể trong nước, làm cha mẹ dân, chỉ có một nghĩa mà thôi.
Nước Việt ta từ đời Đinh, Lê, Lý, Trần gây dựng ra nước cho đến ngày nay, thánh minh dấy lên không phải là một họ, nhưng thịnh suy, dài ngắn, vận mệnh do trời, không phải sức người tạo ra được. Trước đây nhà Lê mất chính quyền, họ Trịnh và cựu Nguyễn chia bờ cõi. Hơn hai trăm năm nay, kỷ cương rối loạn, vua Lê chỉ là hư vị, cường thần tự ý vun trồng, giềng mối của trời đất một phen rơi xuống không nâng lên được, chưa có lúc nào hư hỏng quá như lúc này vậy. Vả lại mấy năm gần dây, nam bắc gây việc binh đao, nhân dân rơi vào chốn bùn than. Trẫm là người áo vải ở Tây Sơn, không có một thước đất, vốn không có chí làm vua, chỉ vì lòng người chán ngán đời loạn, mong mỏi được vua hiền để cứu đời yên dân, vì vậy trẫm tập hợp nghĩa binh, mặc áo tơi đi xe cỏ để mở mang núi rừng, giúp đỡ hoàng đại huynh [1] rong ruổi việc nhung mã, gây dựng nước ở Tây Thổ, vỗ yên các nước Xiêm La, Cao Miên, đánh lấy Phú Xuân, tiến ra Thăng Long, cố ý quét
sạch loạn lạc, cứu vớt dân trong vòng nước lửa, rồi sau trả lại nước cho họ Lê, trả đất về đại huynh, trẫm sẽ dung xiêm thêu hia đỏ ngao du hai nơi làm vui mà thôi. Nhưng việc đời run rủi, trẫm không theo được cái chí xưa đã định.
Huế Triều Nguyễn Một cái nhìn
Chúa Tiên Nguyễn Hoàng trước khi lâm chung đã căn dặn Sĩ Vương: “Đất Thuận Quảng phía bắc nhờ hiểm trở của Hoàng Sơn và Linh Giang, phía nam cậy ổn cố của Hải Vân và Bi Sơn. Núi sẵn kim khí, biển sẵn cá muối, thực là đất dụng võ của kẻ anh hùng”. Chính từ lời căn dặn đó, các Chúa Nguyễn về sau gây dựng miền này trở thành kinh đô của phía nam, rồi trở thành kinh đô của cả nước khi nhà Nguyễn gầy dựng vương triều. Suốt một thời gian dài gần 400 năm, Huế là nơi hội tụ nhiều bậc anh tài về mọi mặt. Tuy không phải là nơi phồn hoa đô hội nhưng miền đất này đã hun đúc và ngưng tụ tinh hoa của cả nước vào thời đó. Huế lúc còn là kinh đô, không phải là trung tâm kinh tế trọng yếu của đất nước, nhưng là cái nôi, là nơi hội nhập giữa nền văn hóa ngàn năm đến từ phương Bắc, với văn hóa bản địa và văn hóa phương Nam truyền ra, tạo nên một nét đặc thù, gọi là văn hóa Huế.
